از خاطرات خوب من

.

از بچه های جبهه و جنگ است، اما وقتی جنگ تمام شد، به گفتۀ خودش هفده سال بیشتر نداشت!

پس از جنگ، درسش را تا مقطع لیسانس ادامه داد و بعد وارد حوزه شد. چند سالی هم دروس حوزوی را خواند. اما، دوباره به تحصیلات آکادمیک بازگشت و در رشتۀ حقوق بین الملل دکترایش را گرفت. الآن در پردیس دانشگاه تهران یعنی در قم کرسی تدریس دارد و گاهگاهی هم به تهران می آید.

در مقطع کارشناسی ارشد، استاد بنده بود. اما من و ایشان از همان موقع به لحاظ تفکرات سیاسی و برخی اعتقادات دینی، در تضاد کامل بودیم. به حدی که گاهی در حین درس و در جمع دانشجویان، بحث مان جدی می شد و گاهی به تلخی می گرایید، اما، او نزد اساتید و همکلاسی ها همیشه رفتار احترام آمیزی با من داشت. متقابلاً بنده هم احترام ایشان را برخود واجب می دانستم و هیچگاه نسبت به ایشان، کمترین تعرض و بی احترامی نمی کردم و همیشه هوایش را داشتم. جوری که همه می دانستند احترام من، یک احترام ظاهری و ریا کارانه نیست...

او، تا همین یکی دو هفتۀ پیش، از منتقدین سرسخت نظام بود و جمهوری اسلامی را کاملاً ناکارآمد و میان تهی می دانست. معتقد بود که انقلاب اسلامی و جنگ هشت ساله هیچ سودی و هیچ نتیجۀ مثبتی برای ملت ما نداشته است. او برخی پیشرفت های مادی در زندگی شهری و روستایی و مقایسۀ وضع امروز با قبل از انقلاب را، فریبنده و نا مقبول می دانست و معتقد بود که اشاره به این تفاوت ها، برای موجّه نشان دادن چهرۀ نظام، اقناع کننده و قابل قبول نیست.

به عقیدۀ او حوزه های علمیه و مرجعیت دینی نیز، وامدار نظام هستند و چون از بودجه دولت تغذیه می شوند، ناگزیر از نظام دفاع می کنند. او حتی به شیوۀ تحصیل و تدریس و تفسیر و تبیین متون دینی نیز، اعتراض داشت و می گفت: حوزه های علمیه در روند فعلی، به ویژه در دروس خارج فقه، تثبیتِ جمهوری اسلامی را هدف گرفته اند و برای حفظِ وضعِ موجود تلاش می کنند که نوعی بدعت است..!!

شاه بیت ایرادات ایشان را در چند جمله خلاصه میکنم :

• ستیزه جویی با آمریکا و انگلیس باعث بیچارگی ملت است.
• شاخ به شاخ شدن با اسراییل فقط مردم را به کشتن می دهد.
• تحریک عواطف و احساسات مذهبی مردم به سمت آرمان های دست نیافتنی، دین را به خطرمی اندازد!
• رفتار های پلیسی با اعتراضات خیابانی، توجیه دینی و قانونی ندارد!
• ترویج جوّ شعار زدگی در کشور توسط نهادهای نظام، سوء استفاده از مذهب علیه مذهب است.
• نظام در حوزۀ دیانت و فرهنگِ جامعه، گاهی تظاهر می کند و گاهی سخت گیری.
• سطحی نگری نظام نیز در حوزۀ اندیشه دینی، عقب ماندگی فکری و افراطی گری را به دنبال دارد!!
• و بعضی ایراد های دیگر در بارۀ خبرگان رهبری، قانون انتخابات، شورای نگهبان، تریبون های نماز جمعه و...و... که برای هریک از این ایراد ها مصداق و نمونه هایی هم ارائه می داد.

مجادلات بنده و این استاد محترم در زمان دانشجویی، هیچ نتیجه ای نداشت. تنها محصول چالش های ما این بود که آشنایی و مراوداتِ بین شاگرد و استاد بیشتر شد و رابطه ای ادامه دار تا بیرون از دانشگاه را برای ما رقم زد، که هر از گاهی، با پیامک یا تماسی از جانب بنده و یکی دو دیدار سر زده از ایشان در محل کار، عمق این رابطه را عاطفی تر می کرد.

تماس های تلفنی من با استاد، کوتاه، مختصر و صرفاً به قصد سلام و احوالپرسی و عرض ادب بود. اما، پیامک هایی که برای ایشان می فرستادم، حاوی برخی احادیث کوتاه و برخی نکته های ناب از تاریخ اسلام و تاریخ معاصر بود که بعضاً از طرف ایشان پاسخ هم داده می شد.

بالاخره، انصاف، اخلاص و ادب کلامی استاد، کار خودش را کرد. هفته گذشته در قم با دعوت قبلی، ناهار مهمان ایشان بودم. بعد از صرف غذا، دوباره به سیاقِ مجادلاتِ زمانِ دانشجویی، بحث های چالشی ما گل انداخت و دو ساعت و نیم به درازا کشید، اما، این بار استاد، نرم تر و شاگرد، پخته تر شده بود!!

مع الوصف، جایگاه استادی و حرمت میزبانی ایشان، جرأت بیان برخی از حقایق و دانسته ها را از شاگرد سلب می کرد. ولی همسر و دختر استاد که در جلسه حضور داشتند و ظاهراً متوجه معذوریت های من بودند، نقش بسیار خوب و سازنده ای در نتیجه گیری بحث ایفا کردند، خدا خیرشان دهد.

پیشنهاد گفت وگویی دوباره از طرف استاد و همسرش. این جرأت را به من داد تا درخواست کنم جلسۀ بعدی را با حضور یکی از دوستان خوبم که او نیز سمت استادی بر من دارد و از دانش و تبحّر ویژه ای در این زمینه بر خوردار است، ادامه دهیم. که بحمدالله مورد قبول واقع شد.

امیدوارم جلسۀ آینده ما با این استاد نجیب و مؤدب و بی غرض، پر از خیر و برکت باشد. ببخشید که این پست طولانی شد.